Lichaamsgerichte Psychotherapie

Lichaamsgerichte Psychotherapie is een apart onderdeel binnen de psychotherapie met een stevige grondslag in de wetenschap en een breed theoretisch fundament.

Onder Lichaamsgerichte Psychotherapie vallen verschillende soorten psychotherapie die het lichaam betrekken in het therapeutisch proces.

Het doel van lichaamsgerichte psychotherapie is het verminderen van psychische klachten. Daartoe wordt gewerkt met therapeutische gesprekken, lichaamshouding, beweging en innerlijke lichaamsbeleving.

Lichaamsgerichte Psychotherapie omvat een duidelijke theorie over het functioneren van het lichaam en de geest. Het uitgangspunt is dat er een functionele eenheid is tussen lichaam en geest. Zij functioneren als interactieve onderdelen van de hele mens. Deze benadering is voor de lichaamsgerichte psychotherapie fundamenteel en een uitganspunt voor haar werkwijze en onderzoek.

Lichaamsgerichte Psychotherapie gebruikt een groot scala aan diagnostische instrumenten en therapeutische interventies binnen de therapeutisch relatie. Er zijn verschillende benaderingen binnen de lichaansgerichte psychotherapie.

Ontstaan

‘De therapie die de taal van het lichaam gebruikt om de problemen van de geest te genezen.’ ( Lowen)

Sigmund Freud wordt gezien als de grondlegger van de psychoanalyse. Hij ging ervan uit dat bij een trauma de herinnering verdrongen is maar de energie actief blijft in het onbewuste en naar een uitweg zoekt. Wilhelm Reich was een leerling van Freud. Hij ging een stap verder dan zijn leermeester door te stellen dat de blokkades, veroorzaakt door trauma’s, zich zowel in de geest (het onbewuste) als in het lichaam nestelen.

Alexander Lowen en Gerda Boyesen waren rond 1940 leerlingen van Reich. In de jaren vijftig verfijnden zij, elk op hun eigen manier, Reich’s concepten van spierspanning en levensenergie en ontwikkelden een model om de persoonlijkheid in het lichaam te kunnen bestuderen. John Pierrakos heeft samengewerkt met Lowen.

We kunnen stellen dat Reich, Lowen, Boyesen en Pierrakos de grondleggers zijn van de lichaamsgerichte psychotherapie. Er zijn vervolgens veel stromingen ontstaan. De EABP (oprichting te Oslo, 20 december 1988) heeft het initiatief genomen deze stromingen te bundelen tot de modaliteit Lichaamsgerichte Psychotherapie.

Lichaamsgerichte Psychotherapie heeft in de afgelopen 70 jaar een wetenschap ontwikkeld vanuit onderzoeksresultaten op het gebeid van biologie, antropologie, etnologie, neuropsychologie, neurofysiologie, ontwikkelingspsychologie, neonatologie en ervaringsgericht onderzoek.

Mensbeeld

Een mensbeeld is een geordend geheel van veronderstellingen dat betrekking heeft op de manier waarop iemand de mens, zichzelf inclusief, ziet, ervaart, beleeft en zijnwezenlijkheid typeert.

Mensbeeld in lichaamsgerichte psychotherapie:

  • lichaam en geest vormen een eenheid;
  • werken vanuit de veronderstelling dat voelen, ervaren en doen in samenwerking met denken een genezende werking heeft;
  • iedere emotie brengt een fysieke verandering teweeg;
  • ervaringen worden niet alleen in de geest (mentaal geheugen) maar ook in het lichaam (cel geheugen) opgeslagen.

Werkwijze

Lichaamsgerichte psychotherapie is een therapie waarin zowel de lichamelijke, emotionele en mentale aspecten deel uitmaken van de behandeling.

Om blokkades in de energie van de cliënt in kaart te brengen, wordt gebruik gemaakt van oefeningen met ademhaling, geluid, beweging en aanraking. De cliënt wordt zich op deze manier bewust van weerstanden, blokkades, in het lichaam. De therapeutt onderzoekt samen met de cliënt de oorsprong van deze blokkades. Er wordt een zorgvuldige diagnose gesteld op bassi waarvan de therapeut met een voorstel voor een vervolg van de behandeling komt. In elke sessie wordt ook met het hier-en-nu gewerkt. De cliënt kan onder begeleiidng deze emoties onderzoeken en een eventuele expressie van de emoties creëert ruimte om blokkades los te laten. Er worden vaak oefeningen gedaan waarbij de cliënt nieuwe, positieve ervaringen op kan doen. Daarbij wordt de cliënt aangemoedigd om nieuwe ervaringen of nieuw gedrag uit te testen in het dagelijks leven.

De oefeningen in lichaamsgerichte psychotherapie zijn lichamelijk, daarnaast bestaat de therapie ook uit gesprekken tussen cliënt en therapeut. De therapeut duidt het proces dat ontstaat tijdens de oefeningen. Wanneer de oplossing van een probleem van de cliënt meer op het mentale dan op het lichamelijke vlak ligt, zal de therapeut dat aangeven. Zo kunnen bijvoorbeeld bepaalde overtuigingen van de cliënt de effectiviteit van de therapie belemmeren. De therapeut helpt de cliënt dan zich hiervan bewust te worden, en reikt alternatieven aan.
De lichaamsgericht therapeut stimuleert het nemen van verantwoordelijkheid voor de eigen lichamelijke en geestelijke gezondheid. Door een vergroot zelfbewustzijn, leert de cliënt oude reactiepatronen kennen, zodat men adequater met de omgeving en zichzelf om te gaan.

De therapie zorgt voor veiligheid en ondersteuning. De cliënt ontvangt volledige en onverdeelde aandacht en acceptatie. Verder doet de cliënt het zelf. De cliënt is verantwoordelijk voor zijn/haar eigen proces. Naarmate de therapie vordert neemt de innerlijke wijsheid en kracht toe (inzichten, leren contact maken met gevoel, herkennen van patronen, zelf oefeningen doen). In de afbouwfase is de therapie ook gericht op zelfredzaamheid.

Door te werken met echte situaties en het maken van huiswerk (oefeningen, verslagen schrijven) kunnen de inzichten en de in de therapeutische setting opgedane ervaringen, integreren in het dagelijks leven van de cliënt.

Therapeutische vormen

Bio-energetische Analyse

De Bio-energetische Analyse is een psychotherapeutische methode, die zich niet alleen richt op iemands psychische problemen, maar ook op de geblokkeerde beweeglijkheid in diens lichaam. Een belangrijke veronderstelling is dat er geen fundamentele scheiding is tussen lichamelijke en psychische energieprocessen. Uitgangspunt is dat onze (relationele) basis gevormd wordt in de eerste levensjaren en iemands levensgeschiedenis vastligt in het lichaam en de geest, waarbij pijnlijke levenservaringen ‘opgeslagen’ worden in het lichaam in de vorm van chronische spierspanningen. Dit leidt tot minder beweeglijkheid en energie, spanningen in het lichaam maar ook bijvoorbeeld in relaties en werk.
In therapie wordt vanuit het hier en nu letterlijk stilgestaan bij de karakteristieke houding, die iemand in zijn leven heeft gevormd, en de mogelijkheden, beperkingen en problemen die dat geeft. Doel van Bio-energetische Analyse is om van hieruit weer in beweging te komen en oude patronen los te laten en met nieuwe mogelijkheden en inzichten verder te gaan.
Hiertoe is binnen de Bio-energetische Analyse een specifiek onderscheiden theorie ontwikkeld over de functies van lichaam en geest en de relatie tussen de verschillende niveaus van cognitieve, emotionele, lichamelijke en energetische ervaringen. De Bio-energetische Analyse onderscheidt zich van andere vormen van psychodynamische theorieën vanwege de lichamelijke aspecten van haar theoretische benadering en haar actieve specifieke therapeutische interventies met betrekking tot het lichaam. Een ander belangrijk verschil is het werken op dieptepsychologisch niveau met onder meer de dynamiek van weerstand, overdracht en tegenoverdracht en het grote belang van de relatie tussen cliënt en therapeut in het therapeutisch proces.

Mensvisie
Om zich te kunnen ontwikkelen heeft een kind een aantal basisvoorwaarden nodig zoals o.a. voeding, bescherming, begrenzing, steun, en liefde. Als een kind uiting kan geven aan alles wat het beleeft en beweegt en dit met waardering en respect ontvangen wordt, kan het opgroeien tot een volwassene die zijn eigen behoeften kan vervullen. Het uiten van deze emoties is nodig om het verdriet, de frustratie kwijt te raken en te kunnen herstellen.
In onze cultuur hebben we echter veel moeite met uitingen van huilen, schreeuwen, angst enz. Als een kind geen toestemming van de omgeving krijgt om deze emoties te uiten, wordt dit ervaren als afwijzing.
Om de afwijzing en verdriet daarover te voorkomen, zal een kind zich aanpassen aan de verwachtingen van z’n omgeving, door zijn gevoelens en lijf te beheersen. De prijs van deze beheersing kan bijvoorbeeld chronische spierspanning zijn of beperking in vrijheid van ademhaling. Hierdoor kan niet alle energie vrij worden gebruikt en heeft een mens minder mogelijkheden van het leven te kunnen genieten.

Manier van werken
In de Bio-energetische Analyse worden de lagen van afweer bestudeerd en de levenservaring van het individu geanalyseerd en zorgvuldig doorgrond en gerelateerd aan iemands karakter- c.q. lichaamsstructuur. Deze structuur is te omschrijven als een samenhangend geheel van opvattingen, gedragspatronen, gevoelens en functioneren van het lichaam, dat gezien moet worden als reactie/defensie van elk individu op zijn/haar levensomstandigheden en de levensperiode waarin deze reactie is gevormd. Hiervoor moeten de lagen van afweer begrepen worden als een ontwikkelingsproces. De therapeut kan iemand helpen begrijpen hoe zijn attitude geconditioneerd is. De onderdrukte gevoelens kunnen bereikt worden door de samengetrokken spieren die de expressie in bedwang houden en blokkeren, te mobiliseren. Hiertoe kan gebruik worden gemaakt van specifieke bio-energetische oefeningen als ook aanraking.
Het alleen werken aan spierspanningen zonder analyse van de psychische lagen van afweer of oproepen van een onderdrukt gevoel kan wel opluchting geven, maar geeft niet direct inzicht. Juist de analyse is belangrijk ten behoeve van veranderingen in het dagelijks functioneren, zodat de ontwikkeling naar zelfverwerkelijking plaats kan vinden.

Biodynamische therapie en massage

Biodynamische therapie is een lichaamsgerichte therapie. Dat wil zeggen dat de psychische gesteldheid van de cliënt benaderd wordt via het lichaam. Biodynamische therapie is gebaseerd op de biodynamische psychologie. Deze is ontwikkeld door de Noorse psychologe en fysiotherapeute Gerda Boyesen.
In de biodynamische psychologie wordt onderscheid gemaakt tussen de primaire en de secundaire persoonlijkheid. De primaire persoonlijkheid is onze onbevangen levenslust, spontaniteit, openheid om te ontmoeten. De primaire persoonlijkheid heeft basiszekerheid, stabiliteit, en de moed om eigen kwetsbaarheid en pijn te voelen. Ze heeft veerkracht en kan met tegenslagen omgaan.
Wanneer van kinds af aan de wereld te veel druk op ons uitoefent, en ons niet accepteert zoals we zijn, ontwikkelen we noodzakelijkerwijs onze secundaire persoonlijkheid. Een groot deel hiervan is inherent aan de normale menselijke ontwikkeling. De secundaire persoonlijkheid werd vanuit onze kindertijd niet alleen gevormd door strategieën om ons te beschermen tegen eisen van de buitenwereld, maar zorgde er ook voor dat we innerlijke impulsen onderdrukten die zich anders tegen ons zouden kunnen keren. We ontwikkelden noodzakelijke overlevingsstrategieën waardoor de dynamiek van onze levensenergie geblokkeerd wordt. Dit vindt zijn neerslag in ons denken, in ons voelen, in ons handelen en in ons gevoel voor zingeving. De innerlijke drang van de onderdrukte impulsen om naar boven te komen, zien we als het lichamelijk aspect van het verlangen om dichter bij de primaire persoonlijkheid te komen, en ons in onze eigenheid te ontplooien.
Levensenergie
De biodynamische psychologie gaat uit van de organische verbinding van lichaam en geest, waarbij de levensenergie vrij en spontaan kan stromen en pulseren in alle lagen van ons wezen. De levensenergie manifesteert zich op verschillende niveaus in ons lichaam: kompakt in onze botten, krachtig stromend als we onze motorische spieren gebruiken, zacht stromend en pulserend in de vochthuishouding van ons bindweefsel en onze bloedsomloop, en in fijne subtiele trillingen in het energieveld van onze aura. Op het emotionele niveau manifesteert de levensenergie zich in gevoelens zoals vreugde, verdriet, boosheid, die zoeken naar ruimte en expressie. De subtielere energie van ons zenuwstelsel creëert een fijnmazig communicatiesysteem en maakt dat we kunnen denken, verbeelden en herinneren. In de kern van ons wezen, zoeken we naar ontplooiïng van onze kwaliteiten en mogelijkheden, de intrinsieke drang van elk organisme. De levensenergie is er de brandstof voor.

We ontwikkelen ons ervarenderwijs in relatie met onze omgeving. Dit gaat gepaard met conditionering van de levensenergie. Als we deze conditioneringen kunnen herkennen en de energie die hierin gebonden is kunnen transformeren wordt ons leven meer en meer van ons zelf in een proces dat we als thuiskomen ervaren. In de loop van onze ontwikkeling leiden die conditioneringen tot verstarring in bepaalde conclusies, aannamen, overlevingstrategieën. In ons lichaam vertalen die zich in energieblokkades in de verschillende lagen: zoals spierspanning, vloeistofdruk, blokkade in de ademhaling, pantsering in de spijsverteringsorganen.

De aandacht die naar het spijsverteringsstelstel gaat, is kenmerkend voor de biodynamische psychologie en heeft te maken met de ontdekking van Gerda Boyesen van de `psychoperistaltiek’.
Uitgangspunten van de therapie
Wanneer het moeilijk of onmogelijk is om emoties te uiten, ontstaan er gedragspatronen die aan de omgeving zijn aangepast. Soms zijn die gedragspatronen adequaat, maar niet altijd. Er kunnen ook psychische of lichamelijke blokkades door ontstaan.
Deze blokkades vormen in eerste instantie een beschermende weerstand, maar kunnen op den duur problemen opleveren. Het contact met de eigen emoties, de eigen levensenergie, gaat verloren, en er kunnen gevoelens van onzekerheid, depressie, schuld en schaamte ontstaan. Het lichaam heeft van oorsprong het vermogen om zich te herstellen na gebeurtenissen die spanning veroorzaken. Bij dit herstel spelen de darmen een belangrijke rol: deze verteren naast voedselresten ook spanningsresten van emoties. Wanneer de spanning in het organisme te hoog oploopt, stagneert de peristaltiek. Hiermee gaat het contact met het zelfregulerend vermogen verloren.
Door het losmaken van spanningen en het tot expressie brengen van ingehouden emoties kan het contact met de eigen levensenergie en het zelfregulerend vermogen worden hersteld, en kunnen er andere manieren ontstaan om met spanningen en emoties om te gaan.
Binnen de biodynamische therapie worden verschillende methoden toegepast, waaronder massagetherapie en vegetotherapie. Biodynamische therapie begint meestal met massage therapie.

Bodynamic

Het Bodynamic systeem is een lichaamsgerichte psychotherapie. Bij Bodynamic voeren we gesprekken met je en we kijken en luisteren naar je lichaam. Het is een benadering die de motorische, sociale, emotionele en psychologische ontwikkeling van de mens met elkaar verbindt. Belangrijke aandachtspunten in de Bodynamic therapie zijn het herstellen van de verbindingen tussen jou en de wereld om je heen, terwijl je in contact blijft met jezelf. We leren je lichaamssignalen en de betekenis ervan te herkennen. Wij ondersteunen je bij de acties die je moet ondernemen om tot een meer bevredigend leven te komen. We willen onze cliënten bewust maken van de relatie tussen hun motoriek, gevoelens en ervaringen en laten zien hoe ze van invloed zijn op hun leven.

Energetic Integration

Energetic Integration is een vorm van lichaamsgeoriënteerde psychotherapie, die bedoeld is om de cliënt weer in contact te brengen met zijn oorspronkelijke levenslust en energie. In de therapie wordt vooral gewerkt aan het vrijmaken van de verkramping en pantsering van het lichaam, maar ook van de emoties en de mentale processen van de cliënt. Energetic Integration richt zich vooral op de geblokkeerde ademhaling en chronische spierspanningen, en op emotioneel niveau op het onderdrukken en inhouden van het gevoel. Energetic Integration behandelt ook de geblokkeerde energiehuishouding. Hieraan liggen veelal oude boosheid, pijn en verdriet, ingesleten reactiepatronen en verborgen herinneringen ten grondslag. Al deze vroegere ervaringen worden vrijgemaakt, zodat de cliënt ze kan loslaten en ze op een gezonde manier kan integreren. Een belangrijk onderdeel van Energetic Integration is de door Jack Painter ontwikkelde ademtherapie die Energetic Cycle wordt genoemd. Tijdens deze diepere ademhaling zal de therapeut de client vaak aanmoedigen om zijn gevoelens te versterken en tot uitdrukking te brengen.

Overige technieken
Naast deze ademtherapie wordt ook bio-energetica toegepast, een oefenvorm om de energiestroom, een diepere ademhaling en natuurlijke bewegingen te bevorderen. Daarnaast worden ook zachtere vormen van lichaamswerk toegepast, evenals aanvullende werkvormen zoals Gestalt en psychodrama.

Therapieresultaat
Mensen die Energetic Integration-therapie hebben gedaan hebben over het algemeen na afloop van de behandeling veel meer energie, ze denken helderder en leven meer vanuit hun kern. Ze functioneren beter en beleven vaak meer plezier in relaties en vriendschappen. Meer informatie over Energetic Integration is te vinden in een

Postural Integration

Postural Integration (PI) is een behandelingswijze die de houding van het lichaam (in het Engels: ‘posture’) als uitgangspunt neemt en die de cliënt weer in contact wil brengen met zijn oorspronkelijke levenslust en energie. In de behandeling wordt gewerkt aan het bevrijden van de blokkades die te maken hebben met de zogenaamde karakterstructuur van de cliënt. Door de verkramping en pantsering van het lichaam, de adem en de energiehuishouding los te maken, komt de cliënt weer in aanraking met geblokkeerde gevoelens en overtuigingen. Ook deze kunnen daardoor meer en meer worden losgelaten. Een specifieke techniek van Postural Integration is een diepe bindweefselmassage, die als doel heeft om de lichaamshouding, maar tegelijkertijd ook de levenshouding te verbeteren. In deze vorm van lichaamsgerichte therapie wordt gewerkt met chronisch gespannen of verslapte spiergroepen, die weerspiegelen op welke manier de persoon in kwestie in zijn of haar leven staat.

Spiergroepen
Postural Integration houdt zich onder andere bezig met het losmaken van gespannen spiergroepen en het weer activeren van verslapte spieren door behandeling van het onderliggende bindweefsel. Op emotioneel niveau richt de behandeling zich op de onderdrukte en ingehouden gevoelens.

Therapieresultaat
Cliënten worden in de loop van de behandeling vaak krachtiger en energieker. Deze nieuwe houding stelt hen beter in staat om een gelukkig leven te leiden en de uitdagingen van het leven aan te gaan. Ze hebben over het algemeen na de behandeling meer energie, denken helderder en leven meer vanuit hun kern. Ze functioneren beter en beleven vaak meer plezier in relaties en vriendschappen.

Unitieve Psychotherapie

Unitieve therapie is een stroming binnen de lichaamsgerichte psychotherapie, en is gericht op zelfontdekking, zelfregulatie en zelfverwerkelijking. De term ‘unitief’ betekent ‘bewegend naar eenheid en integratie’ of ‘bewegend naar non-dualiteit’.
Bij unitieve therapie staat dualiteit, oftewel tegenstrijdigheid, centraal. In de psyche van de mens is er vaak sprake van tegenstrijdigheid: sommige neigingen en vermogens zijn dan overmatig ontwikkeld. Zo’n eenzijdig ontwikkeld zelfbeeld of levensopvatting kan worden gebruikt om een tegengestelde neiging te onderdrukken of te ontkennen. Een voorbeeld van dergelijke dualiteit is bijvoorbeeld verlegenheid die onderdrukt en gemaskeerd wordt door de tegengestelde neiging: agressiviteit. Zulke dualistische patronen manifesteren zich onder andere in lichaamshouding en motoriek. Volgens de theorie van unitieve therapie zorgt deze dualiteit binnen de psyche voor spanningen en andere psychische klachten. Unitieve therapie stelt zicht tot doel verstarde dualiteit te verminderen, en te werken naar dynamische polariteit en eenheid. Dit is bereikt wanneer polen, zoals verlegenheid en agressie, bewust als gelijkwaardig worden ervaren. Het zelfbeeld is dan weer in balans, en er hoeven geen neigingen meer onderdrukt te worden. Daarmee tracht unitieve therapie de psychische klachten van de cliënt laten verminderen of verdwijnen.

Methoden binnen unitieve therapie
De behandelwijze van unitieve therapie is over het algemeen ervaringsgericht. Binnen de unitieve therapie wordt gebruik gemaakt van behandelingsmethoden uit de lichaamsgerichte psychotherapie. Zo past unitieve therapie technieken toe uit bijvoorbeeld de neo-reichiaanse therapie en bio-energetische analyse. Daarnaast gebruikt unitieve therapie ook meer algemeen therapeutische methoden, gebaseerd op bijvoorbeeld Gestalttherapie en humanistische therapie. Binnen de therapie wordt gestreefd naar een open en gelijkwaardige omgang tussen de cliënt en de therapeut.

Core Energetische Therapie

Core-energetische therapie is een integratieve lichaamsgerichte vorm van therapie waarin spiritualiteit en zingeving een belangrijke rol spelen. De therapie is vooral geschikt voor persoonlijke groei en ontwikkeling. CET werkt in op het fysieke, het emotionele, het mentale, de wil (of intentie) en de spiritualiteit. Deze verschillende lagen zijn in de benadering van core-energetica onlosmakelijk met elkaar verbonden.
De ‘Core’ in Core-Energetica betekent kern, ziel of hart en heeft als fundamenteel uitgangspunt dat ieder mens in de kern goed is en dat er in het hart liefde zetelt. De essentie van het leven bestaat uit liefde en plezier. De reden waarom de meesten van ons dit niet zo ervaren, ligt in het feit dat wij gescheiden zijn van onze kern; onze eigen essentie.De therapie is erop gericht om hierin een transformatie op gang te brengen.

Laden en ontladen
In de therapievorm wordt gewerkt met fysieke aanraking, ademtechnieken, lichamelijke beweging en oefeningen die als doel hebben om de cliënt in contact te brengen met zijn gevoelens en emoties, gedachten en overtuigingen. De core-energeticatherapeut werkt met technieken die een cyclus van laden en ontladen teweeg kunnen brengen. Hierdoor kunnen energieblokkades loskomen en uiteindelijk oplossen.

Neo-hypnotherapie

Neo-hypnotherapie is een therapievorm die is ontwikkeld door Siddharta van Langen en Angela van Aubel van de vroegere New Man Academy. In deze therapie wordt ervan uitgegaan dat je in je eerste levensjaren wordt gevormd tot de mens die je nu bent. Het oorspronkelijke kind dat levenslustig, open, spontaan en ontvankelijk was, is door de omstandigheden en de opvoeding thuis, op school en door de omgeving vaak zo ingeperkt dat alle spontaniteit is verdwenen.
Neo-Hypnotherapie werkt met de gevoelens, beelden, stemmen en herinneringen uit onze jeugd, die vaak onbewust ons leven beïnvloeden of bepalen. In deze therapie ga je op zoek naar de oorsprong van je beperkende patronen of problemen.
De nadruk van de therapie ligt niet op verandering maar op ontdekking, bewustwording, acceptatie, afronding en het loslaten van je oude kinderbeelden.

Methodieken
Neo-Hypnotherapie maakt gebruik van veel verschillende methoden zoals bio-energetica, ademsessies, rebirthing, primal, trance en geleide fantasie, familieopstellingen, Gestalt, delendialoog, herkaderen (NLP) en meditatie.

Primal Rebirth Therapie

Primal Rebirth therapie (PRT) is een holistische therapievorm die het innerlijk kind centraal stelt. Het is gebaseerd op het inzicht dat de ervaringen die je in je vroege jeugd opdoet, bepalend zijn voor hoe je voortaan jezelf, de ander en het leven blijft ervaren. Tijdens je geboorte en in de eerste jaren van je leven wordt de basis van al je overtuigingen gevormd. Hieruit komen in het latere leven vaak onbewuste negatieve overtuigingen en gedragspatronen voort, die het leven negatief beinvloeden.
Met PRT kun je vanuit je krachtbronnen situaties van vroeger opnieuw te beleven en doorleven, waardoor vastgezette emoties en oude denk- en gedragspatronen kunnen worden losgelaten en er nieuwe mogelijkheden ontstaan.

Technieken
Om in contact te komen met herinneringen die gekoppeld zijn aan angst, verdriet en boosheid, maar ook aan vreugde en plezier, maakt PRT gebruik van diverse technieken. Er wordt gewerkt met primal-technieken, Gestalt en transactionele analyse, innerlijk kind-werk, diverse vormen van ademtherapie en rebirthing, lichaamswerk en geleide fantasie.